توهم بعد از مصرف شیشه در بسیاری از افراد طی چند روز پس از قطع مصرف کاهش پیدا میکند و بسیاری از دورههای حاد روانپریشی ناشی از متآمفتامین در حدود یک هفته فروکش میکنند. بااینحال نمیتوان برای همه افراد زمان ثابتی تعیین کرد. در برخی افراد علائم ممکن است چند هفته ادامه داشته باشد و در گروه کوچکتری حتی پس از یک ماه نیز باقی بماند. متآمفتامین که در ایران بیشتر با نام شیشه شناخته میشود، یک محرک بسیار قوی سیستم عصبی مرکزی است. مصرف آن میتواند علاوه بر بیخوابی، اضطراب و تحریکپذیری، باعث بدبینی شدید، هذیان و توهمهای شنیداری، دیداری یا لمسی شود.
نکته مهم این است که ادامه داشتن توهم پس از پایان اثر اولیه شیشه الزاماً به معنای ابتلا به یک بیماری روانپزشکی دائمی نیست؛ اما هرچه علائم شدیدتر یا طولانیتر باشند، اهمیت ارزیابی توسط پزشک یا روانپزشک بیشتر میشود.
توهم ناشی از شیشه معمولاً چند روز طول میکشد؟
مدت توهم به مقدار مصرف، سابقه مصرف، وضعیت خواب، شرایط روانی فرد و عوامل متعدد دیگری بستگی دارد. بررسیهای پزشکی نشان دادهاند که بسیاری از موارد روانپریشی ناشی از متآمفتامین ظرف چند روز تا حدود یک هفته پس از قطع مصرف بهبود پیدا میکنند. این عدد یک قانون قطعی نیست.
چند ساعت تا چند روز اول
در این مرحله هنوز ممکن است اثرات مستقیم مصرف، بیخوابی شدید، اضطراب و تحریک بیش از حد سیستم عصبی وجود داشته باشد. توهم، سوءظن و احساس تحت تعقیب بودن ممکن است شدید باشند.
حدود چند روز تا یک هفته
در تعداد زیادی از افراد، با قطع مصرف و برطرف شدن مسمومیت حاد، شدت توهم و بدبینی شروع به کاهش میکند. بخش قابلتوجهی از دورههای حاد روانپریشی متآمفتامین در همین محدوده زمانی فروکش میکنند.
یک تا چهار هفته
در بعضی افراد علائم بهسرعت از بین نمیروند و ممکن است برای چند هفته باقی بمانند. بیشتر موارد روانپریشی ناشی از متآمفتامین تا یک ماه کاهش پیدا میکنند، اما موارد ماندگارتر نیز گزارش شدهاند.
بیشتر از یک ماه
ادامه داشتن توهم، هذیان یا بدبینی شدید بیش از یک ماه موضوعی است که باید جدیتر ارزیابی شود. در این وضعیت پزشک باید بررسی کند که آیا فرد با یک روانپریشی پایدار مرتبط با متآمفتامین روبهرو است یا بیماری روانپزشکی دیگری نیز وجود دارد. تشخیص این دو حالت همیشه ساده نیست و متخصص برای افتراق آنها به زمان شروع علائم، سابقه مصرف، دورههای قبلی روانپریشی، سابقه خانوادگی و وضعیت فرد در دوره پرهیز از مصرف توجه میکند.
چرا توهم بعضی افراد زود برطرف میشود و بعضیها نه؟
هیچ مدت مشخصی برای همه مصرفکنندگان وجود ندارد. چند عامل میتوانند روی شدت و مدت روانپریشی تأثیر بگذارند.
مقدار و الگوی مصرف شیشه
مصرف مقدار زیاد، دورههای مصرف پشتسرهم و مصرف مزمن میتواند احتمال بروز علائم روانپریشی را افزایش دهد. سابقه طولانیتر مصرف نیز در برخی مطالعات با روانپریشی ماندگارتر ارتباط داشته است.
بیخوابی شدید
یکی از مشکلات رایج بعد از مصرف محرکها بیخوابی است. کمبود شدید خواب میتواند گیجی، اضطراب، بدبینی و علائم روانی را تشدید کند. در افراد دارای سابقه روانپریشی مرتبط با متآمفتامین، بیخوابی شدید حتی میتواند یکی از عوامل تحریککننده عود علائم باشد.
سابقه طولانی مصرف
فردی که برای مدت طولانی شیشه مصرف کرده است ممکن است نسبت به کسی که سابقه کوتاهتری دارد، در معرض دورههای روانی شدیدتر یا ماندگارتر قرار گیرد.
سابقه مشکلات روانپزشکی
وجود سابقه قبلی روانپریشی یا بعضی آسیبپذیریهای روانپزشکی میتواند در طولانی شدن علائم نقش داشته باشد. سابقه خانوادگی اختلالات روانپریشی نیز در برخی مطالعات با افزایش احتمال علائم پایدار مرتبط بوده است.
مصرف همزمان مواد دیگر
هنگامی که شیشه همراه با مواد یا داروهای دیگر مصرف شده باشد، ارزیابی علت علائم پیچیدهتر میشود. در چنین شرایطی نمیتوان تمام علائم را بدون بررسی پزشکی صرفاً به شیشه نسبت داد.
اگر بعد از یک هفته هنوز توهم وجود داشته باشد چه باید کرد؟
وجود مقداری علائم بعد از چند روز الزاماً به معنای یک بیماری دائمی نیست. بااینحال ادامه داشتن توهم پس از یک هفته، بهخصوص اگر شدت آن کم نشده باشد، دلیل مناسبی برای مراجعه به روانپزشک یا پزشک آشنا با درمان اختلالات مصرف مواد است. متخصص ممکن است زمان آخرین مصرف، دفعات و مقدار تقریبی مصرف، سابقه دورههای قبلی توهم، بیخوابی و مدت آن، مصرف مواد دیگر، داروهای مصرفی، سابقه بیماری روانپزشکی، وجود علائم جسمی و وضعیت فرد در زمانی که شیشه مصرف نمیکند را بررسی کند.
گاهی آزمایشهای مرتبط با مصرف مواد یا بررسیهای پزشکی نیز برای روشن شدن علت علائم کمککننده هستند. تشخیص دقیق روانپریشی ناشی از متآمفتامین معمولاً نیازمند بررسی ارتباط زمانی میان مصرف و شروع علائم است.
توهم طولانی بعد از شیشه یعنی فرد اسکیزوفرنی گرفته است؟
خیر، نمیتوان چنین نتیجهای گرفت. ادامه داشتن روانپریشی بعد از مصرف شیشه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و افتراق روانپریشی ناشی از متآمفتامین از اختلالات اولیه روانپریشی یکی از چالشهای مهم بالینی است.
اگر علائم مدت زیادی بعد از قطع مصرف باقی بمانند، متخصص بررسی دقیقتری انجام میدهد. سابقه روانپریشی قبل از مصرف شیشه، وجود دورههای روانپریشی مستقل از مصرف و مدت باقی ماندن علائم از اطلاعات مهم برای تشخیص هستند. بنابراین خانواده نباید صرفاً بر اساس چند روز یا چند هفته توهم، خودشان تشخیص اسکیزوفرنی بدهند.
آیا ممکن است توهم شیشه دوباره برگردد؟
بله. یکی از ویژگیهای مهم روانپریشی مرتبط با متآمفتامین، احتمال عود آن است. مصرف مجدد شیشه یکی از مهمترین عوامل عود است. در افرادی که قبلاً دچار روانپریشی ناشی از متآمفتامین شدهاند، علائم ممکن است با مصرف دوباره سریعتر ظاهر شوند. استرس شدید و بیخوابی قابلتوجه نیز در برخی گزارشها با عود علائم همراه بودهاند. به همین دلیل درمان فقط به برطرف شدن توهم محدود نمیشود. جلوگیری از مصرف مجدد و درمان اختلال مصرف متآمفتامین بخش مهمی از پیشگیری از عود محسوب میشود.
درمان توهم بعد از مصرف شیشه چگونه انجام میشود؟
نوع درمان به شدت علائم و وضعیت جسمی و روانی فرد بستگی دارد. گاهی علائم حاد با قطع مصرف و مراقبت مناسب بهتدریج کاهش مییابند. اما در روانپریشی شدید، بیقراری قابلتوجه یا خطر آسیب، ممکن است درمان در محیط پزشکی یا روانپزشکی لازم باشد.
راهنماهای تخصصی درمان اختلال مصرف محرکها، ارزیابی و مدیریت مسمومیت، ترک و عوارض روانپزشکی ناشی از محرکها را بخشی از درمان تخصصی میدانند. مصرف خودسرانه داروهای آرامبخش، خوابآور یا داروهای روانپزشکی برای کنترل توهم توصیه نمیشود. انتخاب دارو در صورت نیاز باید متناسب با وضعیت بیمار توسط پزشک انجام شود.
نقش ترک شیشه در جلوگیری از تکرار توهم
برطرف شدن توهم بهتنهایی به معنی حل شدن مشکل اصلی نیست. اگر فرد پس از کاهش علائم دوباره شیشه مصرف کند، احتمال بازگشت روانپریشی وجود دارد. بنابراین درمان اختلال مصرف شیشه باید در ادامه مورد توجه قرار گیرد.
درمانهای مبتنی بر شواهد و حمایت مناسب میتوانند در بهبودی از مصرف متآمفتامین موّثر باشند و مداخلات رفتاری از روشهای مهم درمان اختلال مصرف محرکها هستند. برنامه درمان میتواند با توجه به شرایط هر فرد شامل ارزیابی پزشکی و روانپزشکی، درمانهای روانشناختی، پیشگیری از عود و پیگیری پس از قطع مصرف باشد.
سؤالات متداول درباره توهم بعد از مصرف شیشه
توهم شیشه معمولاً چند روز طول میکشد؟
در بسیاری از موارد حاد، علائم طی چند روز کاهش پیدا میکنند و تعداد زیادی از بیماران ظرف حدود یک هفته بهبود قابلتوجهی دارند. بااینحال برخی موارد چند هفته یا بیشتر ادامه پیدا میکنند.
آیا توهم شیشه بعد از خوابیدن برطرف میشود؟
خواب و کاهش تحریک سیستم عصبی ممکن است به بهتر شدن وضعیت کمک کند، اما نمیتوان تضمین کرد که توهم صرفاً با خواب کاملاً از بین برود. اگر پس از بیدار شدن توهم شدید ادامه دارد یا فرد رفتار خطرناک دارد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
آیا ممکن است یک ماه بعد از قطع شیشه هنوز توهم وجود داشته باشد؟
بله، این حالت در اقلیتی از افراد گزارش شده است. ادامه علائم بیش از یک ماه نیازمند بررسی تخصصی برای مشخص شدن علت روانپریشی است.
آیا توهم شیشه دائمی میشود؟
در بیشتر افرادی که دچار روانپریشی ناشی از متآمفتامین میشوند، علائم دائمی نیستند؛ اما در گروهی از افراد علائم میتوانند طولانی یا عودکننده باشند. به همین دلیل توهم مداوم نباید بدون ارزیابی پزشکی رها شود.
برای فردی که بعد از شیشه توهم دارد چه کار کنیم؟
محیط را تا حد امکان آرام نگه دارید، وارد بحث و درگیری مستقیم درباره محتوای توهم نشوید و وضعیت فرد را از نظر خطر آسیب به خود یا دیگران زیر نظر داشته باشید. در صورت توهم شدید، رفتار غیرقابلکنترل، تشنج، کاهش هوشیاری یا علائم جسمی شدید باید فوراً از خدمات اورژانسی استفاده شود.
آیا مصرف دوباره شیشه میتواند توهم را برگرداند؟
بله. مصرف مجدد متآمفتامین میتواند روانپریشی را دوباره ایجاد کند و در فردی که سابقه چنین علائمی دارد، خطر عود اهمیت ویژهای دارد.
جمعبندی؛ توهم بعد از مصرف شیشه
در پاسخ به سؤال «توهم بعد از مصرف شیشه چه زمانی برطرف میشود؟» نمیتوان یک عدد ثابت برای همه افراد اعلام کرد. در بسیاری از موارد، توهم و سایر علائم روانپریشی طی چند روز تا حدود یک هفته پس از قطع مصرف کاهش قابلتوجهی پیدا میکنند و بخش بزرگی از موارد در مدت کمتر از یک ماه برطرف میشوند. بااینحال در بعضی افراد علائم میتواند بیش از یک ماه ادامه داشته باشد.
شدت علائم، سابقه و مدت مصرف، مصرف مجدد، بیخوابی شدید و آسیبپذیری روانپزشکی میتوانند بر روند بهبود تأثیر بگذارند. مهمتر از مدت زمان توهم، شدت آن و میزان خطری است که برای فرد یا اطرافیان ایجاد میکند. توهم همراه با پرخاشگری شدید، رفتار خطرناک، گیجی قابلتوجه، تشنج یا کاهش سطح هوشیاری نیازمند رسیدگی فوری پزشکی است.
اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان پس از مصرف یا قطع شیشه همچنان دچار توهم، بدبینی شدید، بیخوابی یا رفتارهای غیرعادی است، بهتر است به جای ادامه درمان خودسرانه، شرایط فرد توسط متخصص اعتیاد یا روانپزشک ارزیابی شود. برای دریافت راهنمایی درباره ترک شیشه و انتخاب روش درمان متناسب با شرایط فرد میتوانید از خدمات مشاوره تخصصی مرکز راهی به سوی نور در سایت استفاده کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر نیز پیج اینستاگرام ما را دنبال کنید.
