افسردگی بعد از ترک اعتیاد چقدر طول میکشد؟ + راه های بهبود

افسردگی بعد از ترک اعتیاد در بسیاری از افراد بخشی از دوره سازگاری جسم و روان پس از قطع مصرف مواد است، اما مدت آن برای همه یکسان نیست. در برخی افراد بی حوصلگی، غمگینی و بی انگیزگی طی چند روز تا چند هفته کاهش پیدا میکند، در حالی که در بعضی افراد علائم خلقی ممکن است چند هفته یا حتی چند ماه باقی بماند. نوع ماده مصرفی ،مدت و مقدار مصرف، وضعیت خواب، سابقه افسردگی و اضطراب، شرایط خانوادگی و نحوه انجام ترک همگی در مدت افسردگی بعد از ترک نقش دارند.

نکته مهم این است که هر احساس ناراحتی یا بی حوصلگی پس از قطع مواد به معنای ابتلا به افسردگی بالینی نیست. از طرف دیگر، نباید افسردگی شدید یا طولاً نیمدت را نیز صرفا به حساب «طبیعی بودن خماری» گذاشت. راهنمای بالینی ASAM و ^AAAP درباره اختلال مصرف محرک ها تأکید میکند که علائمی مانند افسردگی، اضطراب و اختلال خواب در مرحله پس از ترک حاد ممکن است برای هفته ها تا ماه ها ادامه پیدا کنند و در صورت ماندگاری باید ارزیابی و درمان شوند.

افسردگی بعد از ترک اعتیاد معمولاً چقدر طول می کشد؟

نمی توان برای تمام افراد یک مدت مشخص مانند ۱۰ روز ،۳۰ روز یا سه ماه تعیین کرد. مدت افسردگی بعد از ترک به شرایط فرد و ماده ای که مصرف می کرده وابسته است. برای درک بهتر، روند بهبود را می توان در چند بازه کلی بررسی کرد.روزها و هفته اول پس از ترکدر روزهای ابتدایی ممکن است فرد علاوه بر علائم جسمی خماری، مجموعه ای از علائم روحی و رفتاری را تجربه کند:

• بی حوصلگی و خستگی شدید
• تحریک پذیری و اضطراب
• کاهش انگیزه و لذت نبردن از فعالیت های معمول
• اختلال خواب یا خواب آلودگی
• احساس غم، پوچی یا کاهش تمرکز

این علائم در بعضی مواد، به خصوص محرک هایی مانند مت آمفتامین و کوکائین، می توانند بخشی از سندرم ترک باشند. افسردگی و کاهش انرژی از علائم شناخته شده مرحله اولیه ترک محرک ها هستند.

چند هفته اول پس از ترک

پس از کاهش علائم شدید جسمی، بسیاری از افراد انتظار دارند فورا از نظر روحی نیز کاملا خوب شوند؛ اما همیشه چنین اتفاقی نمی افتد. ممکن است بدن از مرحله اصلی خماری عبور کرده باشد ولی فرد همچنان انرژی کمی داشته باشد، از فعالیت های روزمره لذت نبرد، انگیزه کار و ارتباط اجتماعی نداشته باشد، خواب نامنظم داشته باشد یا وسوسه مصرف را تجربه کند.

در مصرف مزمن محرک ها، علائم خفیفتر ترک مانند خلق افسرده، اضطراب، خستگی و مشکل تمرکز میتوانند حدود یک تا سه هفته باقی بمانند و در بعضی افراد علائم پس از ترک حاد برای مدت طولاًنی تری ادامه پیدا کنند.

چند ماه بعد از ترک

اگر علائم خلقی بیشتر طول بکشند، باید احتمال وجود علائم طول کشیده ترک یا یک اختلال روانی مستقل بررسی شود. اصطلاح ^{Potacted Withdawal} یا «ترک طولکشیده» برای برخی علائمی به کار می رود که پس از پایان مرحله حاد ترک ادامه پیدا می کنند و در مواد مختلف از جمله الکل، مواد افیونی، مت آمفتامین، کوکائین و بنزودیازپینها گزارش شده اند.بنابراین ادامه پیدا کردن برخی مشکلات خلقی برای چند هفته الزاما غیرطبیعی نیست؛ اما هرچه افسردگی شدیدتر ،طولاً نیتر یا مختل کننده تر باشد، اهمیت ارزیابی تخصصی بیشتر می شود.

مدت افسردگی بعد از ترک مواد مختلف یکسان نیست

یکی از مهمترین نکات این است که نمی توان تجربه فردی که شیشه مصرف کرده را با فردی که مواد افیونی، الکل یا داروهای آرام بخش مصرف کرده مقایسه کرد. نوع ماده و الگوی مصرف روی شکل و مدت علائم اثر می گذارد.افسردگی بعد از ترک شیشه و محرک هادر افرادی که مت آمفتامین، آمفتامین یا کوکائین مصرف می کرده اند، افت خلق، بی انرژی بودن و ناتوانی در لذت بردن از فعالیت های معمول می تواند برجسته باشد. راهنمای بالینی ^ASAM/AAAP بیان می کند که علائم پس از ترک محرک ها شامل افسردگی، اضطراب و بی خوابی ممکن است هفته ها تا ماه ها ادامه پیدا کنند.

منابع تخصصی ^SAMHSA نیز توضیح می دهند که پس از مصرف مزمن محرک ها، علائم شدید معمولاً در روزهای ابتدایی بیشتر هستند و علائم خفیفتری مانند خلق افسرده، خستگی و مشکل تمرکز ممکن است یک تا سه هفته یا بیشتر باقی بمانند. بنابراین پاسخ به سؤال «افسردگی بعد از ترک شیشه چقدر طول می کشد؟» برای همه یکسان نیست؛ برخی افراد ظرف چند هفته پیشرفت محسوسی دارند، اما در مصرف سنگین و طولاًنی ممکن است بهبود خلق زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

افسردگی بعد از ترک تریاک، هروئین و سایر مواد افیونی

در مواد افیونی کوتاه اثر، مرحله حاد ترک معمولاً حدود ۷ تا ۱۰ روز طول می کشد و در مواد افیونی طولاًنی اثر ممکن است ۱۴ روز یا بیشتر ادامه داشته باشد. این اعداد مربوط به مرحله اصلی ترک هستند و به این معنا نیستند که تمام علائم روانی نیز دقیقا در همین زمان تمام می شوند.در برخی افراد پس از کاهش درد، تعریق، بی قراری و مشکلات گوارشی، بی حوصلگی، اختلال خواب، اضطراب، خستگی یا افت خلق برای مدت بیشتری باقی می ماند. به همین دلیل فرد نباید صرفا با تمام شدن علائم جسمی انتظار داشته باشد وضعیت روانی او نیز بلافاصله به حالت قبل بازگردد.

افسردگی بعد از ترک الکل

ترک الکل موضوع متفاوتی است، زیرا در افراد وابسته، قطع ناگهانی می تواند خطرناک باشد. علائم اصلی ترک الکل معمولاً از چند ساعت پس از آخرین مصرف شروع می شوند و اغلب طی حدود ۳ تا ۷ روز کاهش پیدا می کنند؛ با این حال بعضی علائم می توانند برای مدت طولاً نیتری ادامه داشته باشند. افرادی که به الکل وابستگی دارند بهتر است قطع مصرف را با ارزیابی پزشکی انجام دهند.اگر افسردگی پس از ترک الکل ایجاد شده است، به خصوص همراه با اضطراب شدید، بیخوابی، لرزش، گیجی یا سابقه مصرف سنگین، ارزیابی پزشکی اهمیت زیادی دارد.

افسردگی بعد از ترک قرص های آرام بخش

قطع برخی داروهای آرام بخش و به خصوص بنزودیازپین ها نیز ممکن است با اضطراب، بی خوابی و افت خلق همراه باشد .در بعضی افراد علائم طول کشیده مشاهده می شود. برخی داروهای آرام بخش نباید پس از مصرف طولاًنی به صورت ناگهانی قطع شوند و نحوه کاهش دوز باید زیر نظر پزشک مشخص شود.

چرا بعد از ترک اعتیاد افسردگی ایجاد می شود؟

علت این وضعیت فقط یک عامل نیست. معمولاً مجموعه ای از تغییرات جسمی، روانی و اجتماعی همزمان اتفاق میافتند.

تغییر در سیستم پاداش و احساس لذت

مصرف مکرر بعضی مواد بر سیستم های مرتبط با پاداش، انگیزه و احساس لذت اثر می گذارد. پس از قطع مصرف، فرد ممکن است مدتی احساس کند فعالیت هایی که قبلا برایش لذت بخش بوده اند جذابیت سابق را ندارند. به این حالت «آنهدونیا» یا کاهش توانایی تجربه لذت گفته می شود و بهویژه در دوره ترک محرک ها دیده می شود. وجود چنین احساسی در دوره ابتدایی بهبود لزوما به معنای دائمی بودن آن نیست. بدن و مغز برای رسیدن به تعادل جدید به زمان نیاز دارند و روند بهبود در افراد متفاوت است.

اختلال خواب

بی خوابی یا برعکس خواب بیش از حد می تواند روی خلق، تمرکز و انرژی تأثیر زیادی داشته باشد. بسیاری از افراد در هفته های اول ترک هنوز الگوی خواب منظمی ندارند. به همین دلیل رسیدگی به خواب بخش مهمی از مدیریت دوره بهبودی است.

مواجهه با مشکلات واقعی زندگی

گاهی مصرف مواد برای مدت طولاًنی باعث شده فرد از مشکلات مالی، خانوادگی، شغلی یا عاطفی فاصله بگیرد. بعد از ترک، این مسائل دوباره پررنگ می شوند. در چنین شرایطی بخشی از احساس غم و فشار روانی می تواند ناشی از روبه رو شدن دوباره با واقعیت های زندگی باشد، نه فقط تغییرات ناشی از قطع ماده.

وجود افسردگی قبل از شروع مصرف

در بعضی افراد افسردگی یا اضطراب قبل از وابستگی به مواد وجود داشته است. در این افراد ممکن است مصرف ماده برای مدتی علائم روانی را پنهان کرده باشد و پس از ترک، بیماری زمینه ای دوباره آشکار شود. به همین دلیل متخصص باید بررسی کند که علائم فعلی بیشتر با روند ترک سازگار هستند یا احتمال یک اختلال افسردگی مستقل وجود دارد.

از کجا بفهمیم افسردگی بعد از ترک طبیعی است یا نیاز به درمان دارد؟

تشخیص فقط بر اساس مدت علائم انجام نمی شود. افسردگی بالینی معمولاً با وجود خلق افسرده یا از دست دادن علاقه و لذت در بیشتر ساعات روز، تقریبا هر روز و برای حداقل دو هفته، همراه با سایر علائم مرتبط بررسی می شود. با این حال در فردی که بهتازگی مصرف مواد را متوقف کرده است، همپوشانی علائم ترک و افسردگی اهمیت زیادی دارد و تشخیص باید با توجه به کل وضعیت فرد انجام شود.اگر پس از حدود دو هفته همچنان علائم شدید یا مختلکننده وجود دارند، ارزیابی توسط پزشک، روانپزشک یا روان شناس منطقی است. نشانههایی که باید جدی گرفته شوند عبارت اند از:

• غم شدید و مداوم یا احساس ناامیدی
• ناتوانی در انجام کارهای روزانه و انزوای شدید
• از دست دادن گسترده علاقه به فعالیت ها
• اختلال شدید خواب یا تغییر قابل توجه اشتها
• احساس بی ارزشی یا گناه شدید
• مشکل جدی در تمرکز
• افزایش وسوسه مصرف برای فرار از حال بد

چه زمانی افسردگی بعد از ترک خطرناک است؟

مهمترین هشدار، فکر خودکشی یا آسیب زدن به خود است. اگر فرد درباره مرگ یا خودکشی صحبت می کند، می گوید زندگی ارزش ادامه دادن ندارد، قصد یا برنامه ای برای آسیب زدن به خود دارد، رفتارهای بسیار پرخطر انجام می دهد یا دچار توهم، بدبینی شدید یا آشفتگی روانی شده است، نباید منتظر ماند که «دوره ترک خودش تمام شود.»

در چنین شرایطی مراجعه فوری به اورژانس یا نزدیک ترین مرکز درمانی ضروری است. در ترک محرک ها نیز منابع تخصصی بر توجه ویژه به خطر خودکشی در زمان کاهش اثر ماده و شروع ترک تأکید دارند.

برای افسردگی بعد از ترک اعتیاد چه کار کنیم؟

هدف فقط این نیست که فرد چند روز مصرف نکند؛ درمان موفق باید جسم، روان و شرایط اجتماعی فرد را همزمان در نظر بگیرد.برنامه خواب منظمی ایجاد کنیدساعت خواب و بیداری تا حد امکان ثابت باشد. خواب نامنظم می تواند خستگی، تحریک پذیری و بی حوصلگی را تشدید کند. در صورت تداوم بی خوابی شدید، بهتر است علت و روش درمان توسط متخصص بررسی شود.

فعالیت بدنی را به تدریج شروع کنید

قرار نیست فرد از روز اول ورزش سنگین انجام دهد. پیاده روی کوتاه و منظم می تواند نقطه شروع مناسبی باشد. فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، تغذیه مناسب و حفظ ارتباط با افراد حمایت کننده از اقداماتی هستند که می توانند به سلامت روان کمک کنند.فرد را برای تنها ماندن طولاًنی تشویق نکنیدانزوا میتواند افکار منفی را تشدید کند. ارتباط با خانواده، دوستان قابل اعتماد، درمانگر یا گروه های حمایتی می تواند در دوره بهبودی کمک کننده باشد.

انتظار بهبود فوری نداشته باشید

یکی از اشتباهات رایج این است که فرد فکر کند «دو هفته است مواد نزده ام، پس چرا هنوز حالم خوب نیست؟» ترک ماده شروع مسیر بهبودی است، نه پایان آن. بازگشت خواب، انرژی، انگیزه و ثبات خلق ممکن است تدریجی باشد و مقایسه کردن وضعیت خود با دیگران معمولاً کمک کننده نیست.

درمان روان شناختی را جدی بگیرید

روان درمانی می تواند به فرد کمک کند افکار منفی را مدیریت کند، محرکهای وسوسه را بشناسد، مهارت مقابله با اضطراب و افسردگی را یاد بگیرد، مشکلات خانوادگی و ارتباطی را مدیریت کند و برنامه ای برای پیشگیری از بازگشت به مصرف داشته باشد. در موارد مناسب ممکن است پزشک دارودرمانی را نیز در نظر بگیرد.

داروی ضدافسردگی را خودسرانه شروع نکنید

هر فردی که بعد از ترک احساس افسردگی دارد الزاما به داروی ضدافسردگی نیاز ندارد. پزشک باید شدت و مدت علائم ،نوع ماده مصرفی، سابقه بیماری روانی، داروهای فعلی و احتمال وجود اختلالاًت دیگر را بررسی کند. شروع، تغییر دوز یا قطع داروهای روانپزشکی نباید خودسرانه انجام شود.

آیا افسردگی باعث بازگشت دوباره به مصرف مواد میشود؟

افسردگی و بی لذتی می توانند در برخی افراد احتمال وسوسه و بازگشت به مصرف را افزایش دهند. وقتی فرد برای مدتی احساس لذت، انگیزه و انرژی ندارد، ممکن است مصرف دوباره ماده را راهی سریع برای بهتر شدن حال خود تصور کند. به همین دلیل رسیدگی به مشکلات خلقی بخشی مهم از برنامه پیشگیری از عود است.

آیا افسردگی بعد از ترک دائمی می شود؟

در بسیاری از افراد، خیر. بخشی از علائم خلقی با گذشت زمان و تثبیت شرایط جسمی و روانی کاهش پیدا می کنند. اما

نمی توان تضمین کرد که افسردگی هر فرد بدون درمان کاملا برطرف خواهد شد. اگر فرد پیش از مصرف مواد نیز افسردگی داشته، سابقه خانوادگی اختلالاًت خلقی دارد یا علائم شدید و مداوم هستند، ممکن است نیاز به درمان اختصاصی افسردگی وجود داشته باشد.به جای تمرکز صرف روی تعداد روزها، بهتر است روند کلی بررسی شود: آیا حال فرد در طول هفته ها رو به بهبود است یا ثابت و بدتر شده است؟ این روند اطلاعات مهمی برای تصمیمگیری درمانی فراهم میکند.

خانواده چگونه می تواند به فرد افسرده بعد از ترک کمک کند؟

رفتار خانواده در این دوره بسیار تأثیرگذار است. جملاتی مانند «تو که ترک کردی، چرا هنوز ناراحتی؟» یا «اینها همه تلقین است» معمولاً کمکی نمی کنند. بهتر است خانواده به فرد فرصت بدهد، روند درمان را جدی بگیرد و تغییرات غیرعادی خلق یا رفتار را زیر نظر داشته باشد.حمایت به معنای کنترل دائمی نیست؛ بلکه یعنی ایجاد محیطی امن که فرد بتواند درباره اضطراب، وسوسه مصرف و مشکلات روحی خود بدون ترس از سرزنش صحبت کند.

سؤالاًت متداول درباره افسردگی بعد از ترک اعتیاد

آیا افسردگی بعد از ترک مواد طبیعی است؟

افت خلق، بی حوصلگی و کاهش انرژی می تواند در دوره ترک بعضی مواد رخ دهد. با این حال افسردگی شدید یا طولاًنی نباید بدون ارزیابی رها شود.

افسردگی بعد از ترک چند روز طول می کشد؟

مدت مشخصی برای همه وجود ندارد. بعضی افراد طی چند روز تا چند هفته بهبود قابل توجهی پیدا میکنند، در حالی که برخی علائم پس از ترک می توانند برای هفته ها یا ماه ها ادامه پیدا کنند.

افسردگی بعد از ترک شیشه چقدر طول می کشد؟

علائم شدید معمولاً در روزهای ابتدایی بیشتر هستند، اما بی انگیزگی، اختلال خواب، اضطراب یا خلق افسرده ممکن است چند هفته ادامه داشته باشند و در برخی افراد علائم پس از ترک حاد چند ماه باقی بمانند.

آیا برای افسردگی بعد از ترک باید دارو مصرف کرد؟

نه در همه موارد. تصمیم درباره مصرف دارو به شدت و مدت علائم، نوع ماده، سابقه فرد و تشخیص پزشک بستگی دارد. مصرف خودسرانه دارو توصیه نمی شود.

اگر بعد از یک ماه هنوز افسرده باشیم طبیعی است؟

ممکن است برخی علائم ترک طولکشیده بیش از یک ماه باقی بمانند، اما ادامه افسردگی برای یک ماه دلیل خوبی برای ارزیابی تخصصی است، به خصوص اگر فعالیت های روزانه فرد مختل شده باشند.

بی حوصلگی بعد از ترک با افسردگی فرق دارد؟

بله. بی حوصلگی موقت می تواند بخشی از دوره سازگاری باشد. افسردگی بالینی معمولاً مجموعه ای از علائم پایدار مانند افت خلق، کاهش علاقه، اختلال خواب یا اشتها، کاهش انرژی، ناامیدی و مشکلات عملکردی را شامل می شود و تشخیص آن باید توسط متخصص انجام شود.

آیا افسردگی بعد از ترک باعث وسوسه مصرف می شود؟

در برخی افراد بله. احساس بی لذتی، خستگی و ناامیدی می تواند میل به استفاده دوباره از ماده را افزایش دهد؛ به همین دلیل درمان مشکلات خلقی یکی از بخش های مهم پیشگیری از بازگشت به مصرف است.

افسردگی بعد از ترک را بخشی جدی از مسیر درمان بدانید

افسردگی بعد از ترک اعتیاد لزوما نشانه شکست درمان نیست. مغز، بدن، خواب، روابط و سبک زندگی فرد پس از یک دوره مصرف مواد برای رسیدن به ثبات دوباره به زمان نیاز دارند. در بسیاری از افراد روند بهبود طی هفته های نخست قابل مشاهده است؛ اما ادامه پیدا کردن افسردگی برای هفته ها یا ماه ها نیز امکان پذیر است و باید بر اساس نوع ماده و شرایط فرد بررسی شود. مهمترین نکته این است که افسردگی شدید، رو به وخامت یا همراه با افکار آسیب به خود را نباید صرفا به ترک نسبت داد و منتظر ماند تا خودبه خود برطرف شود.

اگر خودتان یا یکی از اعضای خانواده پس از ترک با افسردگی، بی خوابی، اضطراب، بی انگیزگی یا وسوسه شدید مصرف مواجه شده اید، ارزیابی توسط تیم درمان اعتیاد و متخصص سلامت روان می تواند مشخص کند این علائم بخشی از روند طبیعی ترک هستند یا به درمان اختصاصی نیاز دارند. برای دریافت مشاوره و آشنایی با خدمات تخصصی ترک اعتیاد می توانید با مجموعه ^MRBSN از طریق صفحه اینستاگرام در ارتباط باشید.