دستور العمل شعب استانی

دستورالعمل تأسیس و مدیریت مراکز کاهش آسیب

مرکز گذری،مرکزسرپناه،تیم امدادرسان سیار

در راستای اهداف سازمان بهزیستی کشور، فعالیتهای کاهش آسیب‌های بهداشتی و اجتماعی از مصرف موادمخدر، یکی از رویکردهای دفتر پیشگیری و امور اعتیاد بوده که با تکیه بر «بند ۱۲ ماده ۲۶» قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۲۷/۱۰/۸۰ و مجلس شورای اسلامی به انجام اقدامات، ارائه خدمات و حمایتهایی با توجه به پیشینه‌های علمی سازمان در درمان و بازتوانی معتادان پرداخته است. در همین راستا دستورالعمل تأسیس و مدیریت مراکز کاهش آسیب دارای مجوز از بهزیستی جهت اجرا ابلاغ می گردد.

الف) اهداف کلی:

۱-     ارتقاء کیفیت زندگی مصرف‌کنندگان مواد بی‌خانمان و دارای رفتارهای پرخطر.

۲-     ایجاد زمینه برای بازگشت به خانواده و جامعه در مصرف‌کنندگان بی‌خانمان و دارای رفتارهای پرخطر مواد.

۳-     کاهش  عوارض ناشی از مصرف مواد در معتادان دارای رفتار پرخطر.

ب) اهداف اختصاصی مراکز کاهش آسیب

ب – ۱) اهداف اختصاصی مرکز گذری

۱-     افزایش آگاهی معتادین تزریقی و پرخطر در مورد راههای انتقال بیماری ایدز و هپاتیت.

۲-     کاهش بروز و شیوع رفتارهای پرخطر در مصرف‌کنندگان پرخطر مواد.

۳-     کاهش بروز و شیوع بیماریهای عفونی منتقله از راه خون مانند ایدز و هپاتیت.

۴-     کاهش بروز و شیوع رفتارهای مجرمانه توسط مصرف‌کنندگان پرخطر مواد.

ب – ۲) اهداف اختصاصی تیم امدادرسان سیار

۱-     افزایش دسترسی معتادان پرخطر دور از دسترس به خدمات کاهش آسیب.

۲-     کمک به فرد برای آگاهی از خطرات رفتارهای مخاطره‌آمیز تزریق و ارتباط جنسی محافظت‌نشده.

۳-     افزایش انگیزه افراد برای پرهیز کامل از رفتار پرخطر.

۴-     کاهش تعداد افراد در معرض خطر بیماریهای مقاربتی و ایدز.

۵-     ترغیب افراد به استفاده از مراکز ثابت کاهش آسیب (مراکز گذری)

ب – ۳) اهداف اختصاصی سرپناه شبانه

  1. کاهش بروز و شیوع رفتارهای پرخطر در مصرف کنندگان مواد بی‌خانمان.
  2. کاهش بروز و شیوع بیماریهای عفونی در مصرف کنندگان مواد بی‌خانمان.
  3. کاهش ارتکاب به جرائم توسط مصرف کنندگان مواد بی‌خانمان.
  4. تأمین سرپناه برای مصرف کنندگان مواد بی‌خانمان.
  5. تأمین حداقل مواد غذایی موردنیاز برای مصرف کنندگان مواد بی‌خانمان.
  6. تأمین لباس برای مصرف کنندگان مواد بی‌خانمان.
  7. تأمین امکانات استحمام و شستشو.
  8. ارجاع به مراکز اورژانس و درمان.

ج) تعاریف و مفاهیم

  • کاهش آسیب: عبارت است از سیاستها یا فعالیتهایی که به منظور کاهش عوارض بهداشتی، اجتماعی و اقتصادی مصرف مواد و رفتارهای پرخطر طراحی و اجرا می‌گردد.
  • مرکز گذری: مکانی است که به معتادان با رفتار پرخطر خدمات کاهش آسیب ارائه می‌نماید و آنها را از حمایت اجتماعی بهره‌مند می‌سازد.
  • مرکز سرپناه: مکانی است که به منظور کاهش آسیب و برای اسکان معتادان با رفتار پرخطر و بی‌خانمان راه‌اندازی می‌شود.
  • تیم امدادرسان سیار: تیمی است حداقل دو نفره که به معتادانی که خود به مراکز مراجعه نمی‌کنند، خدمات کاهش آسیب و آموزشی را ارائه می‌کند.
  • مصرف‌کنندگان مواد دارای رفتار پرخطر: کسانی هستند که علاوه بر مصرف مواد، رفتارهایی دارند که احتمال انتقال ویروس HIV را به آنان افزایش می‌دهد. از جمله ارتباطات جنسی پرمخاطره یا تزریق مواد.
  • مصرف‌کنندگان مواد بی‌خانمان: کسانی هستند که علاوه بر مصرف مواد محلی برای اسکان ندارند و در پارکها، زیرپل‌ها، خیابان و … زندگی می‌کنند.
  • افراد بهبودیافته: کسانی هستند که قبلاً مواد مصرف می‌کرده‌اند و فعلاً حداقل ۶ ماه پاک می‌باشند.
  • گروه همسان یا همتا یا خود یاری: افراد بهبودیافته‌ای هستند که تمایل دارند خدمات آموزشی و کاهش آسیب را به معتادان ارائه نمایند.
  • درمان نگهدارنده با متادون (MMT): درمان با داروی متادون که برای بیش از ۶ ماه پیش‌بینی یا طراحی شده باشد.
  • مشاوره داوطلبانه جهت آزمایش HIV: گرفتن و دادن اطلاعاتی در مورد رفتارهای پرخطر و بیماری ایدز به داوطلبین قبل و بعد از انجام آزمایش HIV در آنان که بصورت داوطلبانه می‌باشد.
  • کمیته استانی: متشکل از اعضای کمیته ماده ۲۶ و ۸۸ که در استان تصمیم گیری در مورد صدور مجوز را برعهده دارد.د) مراحل اجراد – ۱- مرکز گذریماده ۱: پس از انتشار آگهی دعوت از متقاضیان در نشریه بهزیستی استان، بررسی درخواستها و تشخیص صلاحیتهای افراد متقاضی جهت صدور مجوز فعالیت و عقد قرارداد توسط کمیته استانی انجام خواهد پذیرفت.تبصره: پیرو فعالیت فوق، بهزیستی استان نام نشریه را به بهزیستی کشور (معاونت امور فرهنگی و پیشگیری) اعلام خواهد نمود.ماده ۲: کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی (حقوقی شامل کلیه ارگانهای دولتی، غیردولتی، سازمانهای مردم‌نهاد، مؤسسات غیردولتی و انجمن‌های خیریه) که در اساسنامه آنها فعالیت کاهش آسیب‌های بهداشتی و اجتماعی ناشی از اعتیاد ذکر شده باشد می‌توانند جهت انجام فعالیت و راه‌اندازی مرکز گذری متقاضی باشند.ماده ۳: اولویت جهت انتخاب افراد حقیقی و حقوقی توسط کمیته استانی طبق موارد ذیل می‌باشد:۱- از گروههای همتا باشد. (افراد بهبودیافته ای که حداقل ۶ ماه پاکی مداوم داشته باشند و به تأیید مرکز درمانی اعتیاد رسیده باشد)۲- تحصیلات مرتبط داشته باشد. (شامل روانپزشک، پزشک، دکتری یا فوق لیسانس روانشناسی، مددکاری، پرستاری و علوم آزمایشگاهی و در استانهایی که متقاضی از رشته های فوق وجود نداشته باشد صدور مجوز برای کارشناسان رشته های فوق بلامانع می باشد).۳- افرادیکه حداقل ۲ سال در منطقه مورد نظر زندگی کرده باشند و به منطقه و فرهنگ بومی، آن آشنا باشند.ماده ۴:فعالیت مرکز گذری در محلاتی انجام می‌گیرد که طبق یک ارزیابی سریع مشخص شود دارای حدود ۴۰۰ معتاد با رفتار پرخطر ‌باشد به طوری که مرکز گذری و تیم امدادرسان وابسته به آن بتوانند حدود ۱۰۰ نفر را پوشش دهند.تبصره ۱: چنانچه امکان ارزیابی سریع به صورت علمی وجود ندارد، داده‌های ثانویه موجود بایستی تأییدکننده وجود معتادین پرخطر در منطقه باشد.تبصره ۲: محله فوق یا از محلات شناسایی‌شده توسط سازمان بهزیستی است و یا توسط فرد یا مؤسسه درخواست کننده خدمات، شناسایی‌شده نهایتاً توسط بهزیستی تأیید خواهد شد.ماده ۵: کمیته استانی حداکثر دو هفته پس از پایان مهلت مقرر درج‌شده در نشریه بهزیستی استان درخواست‌های متقاضیان را بررسی و نسبت به صدور مجوز فعالیت اقدام خواهد نمود.ماده ۶: کسانی که برایشان مجوز فعالیت صادر شده است برای دریافت هزینه مربوطه جهت عقد قرارداد معرفی خواهند شد.تبصره: میزان پرداخت هزینه فوق به صورت سالیانه و با توجه به جمعیت تحت‌ پوشش برنامه، تعداد سرنگ، سوزن و کاندومی که مقرر است توزیع شود و انواع خدماتی که قرار است در مرکز ارایه گردد، تنظیم
    خواهد شد.ماده ۷: تغییرات ایجادشده در دستورالعمل مراکز فوق از طریق معاونت امور فرهنگی و پیشگیری به استانها ابلاغ خواهد شد و می بایست به رؤیت مؤسسین مراکز برسد.ماده ۸: مسئولیت صحت و سقم اطلاعات ارایه‌شده به عهده مدیرکل بهزیستی استان خواهد بود.ماده ۹: خدماتی که در مرکز گذری ارائه می‌شود شامل موارد ذیل می‌باشد:الف) خدمات کاهش آسیب شامل:۱-     آموزش، اطلاع‌رسانی و مشاوره با افراد دارای رفتار پرخطر در مورد (ایدز، هپاتیت، تزریق سالم و رفتار سالم تر جنسی)۲-     برنامه توزیع و جمع‌آوری سرنگ و سوزن۳-     توزیع مواد ضدعفونی۴-     آموزش جهت پیشگیری از رفتار پرخطر جنسی و توزیع کاندوم۵-     برگزاری جلسات گروههای همتا۶-     ارجاع به مراکز بهداشتی – درمانی و بیمارستانها (در مواردی که نیاز به مداخلات طبی جدی تری وجود دارد)۷-     ارجاع به واحدهای درمان نگهدارنده با متادون (در صورتی که در خود مرکز وجود ندارد)۸-     انجام درمان نگهدارنده با متادون (در صورتی که در مرکز واحد متادون وجود دارد)۹-     ارجاع به مرکز درمان اعتیاد برای سم زدایی (پس از تشخیص پزشک مرکز و مشاوره توسط تیم مرکز درمان سرپایی اعتیاد)۱۰-  انجام مشاوره و آزمون اختیاری HIV(VCT) (در مراکزی که امکان VCT دارند.)۱۱-  ارجاع برای انجام VCT (در مراکزی که امکان VCT ندارند.)۱۲-  تشکیل گروه های همتاب – خدمات حمایتیتغذیه، پوشاک، استحمام، پانسمانتبصره ۱: برای ارایه خدمات درمانی، مرکز می تواند با عقد قرارداد پاره وقت با پزشکان اقدام نماید.تبصره ۲: خدمات حمایتی چون تغذیه، پوشاک و استحمام می تواند توسط افراد داوطلب و بهبودیافته
    انجام گیرد.تبصره ۱: حتی‌الامکان خدمات و آموزش توسط گروههای همتا انجام پذیرد.تبصره ۲:انجام سم‌زدایی در مرکز گذری ممنوع است و ارجاع بیماران برای ترک نباید جزو سیاستهای اصلی مرکز قرار گیرد.تبصره ۳: برنامه‌های روزانه آموزشی باید در تابلو نصب شده گزارش آن در دفاتر مربوطه ثبت شود.تبصره ۴: مرکز می‌تواند جهت ارایه خدمات درمانی، با عقد قرارداد پاره‌ وقت با پزشکان اقدام نماید.ماده ۱۰) شرایط، فضا، محیط و تجهیزات مرکز گذری به شرح ذیل است:الف – فضای فیزیکی۱)       حداقل مساحت ۷۰ متر (حداقل دارای یک اتاق بزرگ با گنجایش ۳۰ نفر)۲)       حداقل یک سرویس بهداشتی۳)       حداقل یک سرویس حمام۴)       امنیت فیزیکی مرکز، حداقل مشابه ساختمانهای معمولی همان منطقه باشند.۵)       آبدارخانه برای تهیه چای و غذاب – تجهیزات۱)       حداقل یک کپسول اطفای حریق۲)       تخته آموزشی ۵۰ * ۵۰۳)       صندلی به تعداد مورد نیاز (جهت برگزاری جلسات)۴)       تلویزیون۵)       یخچال۶)       تلفن (ثابت)۷)       وسایل گرم کننده غذا و تهیه چای۸)       لوازم دفع بهداشتی زباله ها به تعداد کافی و لوازم دفع صحیح وسایل مستعمل تزریق۹)       ابزارهای بهداشتی (کاندوم، سرنگ و سوزن، پنبه الکل، فیلتر، ملاقه، ست پانسمان،safety box10)    ظروف یکبار مصرف جهت صرف چای و غذا۱۱)    وسایل و تجهیزات تیم سیار (در آیین نامه مذکور ذکر شده است.)تبصره ۱: در صورت وجود متادون در مرکز، ارائه آن مطابق دستورالعمل مربوطه انجام شود.تبصره ۲: کلیه زباله‌های عفونی مطابق دستورالعمل استاندارد، جمع‌آوری و امحا شود.ماده ۱۱: تعداد، شرایط و شرح وظایف پرسنل مرکز گذری به شرح ذیل است:الف) تعداد و شرایط پرسنل لازم در مرکز گذری (برای ۶ ساعت فعالیت روزانه)۱-   یک نفر نیروی انسانی دوره دیده (دوره هایی که توسط بهزیستی یا معاونت بهداشتی برگزار می شود) با حداقل تحصیلات فوق دیپلم، با رشته مرتبط جهت انجام امور مربوط به مددیار.۲-   یک نفر نیروی انسانی دوره دیده (دوره هایی که توسط بهزیستی یا معاونت بهداشتی برگزار می شود) با حداقل تحصیلات دیپلم که دوره کمک های اولیه را گذرانده باشد.۳-     یک نفر خدمه (می تواند از اعضای گروه همسان باشد)۴-   دو نفر از افراد بهبودیافته که در ساعات غیر از فعالیت سیاری در مرکز فعالیت دارند. (شرایط تیم سیار، در دستورالعمل مربوطه ذکر شده است)۵-   یک نفر نیروی انسانی با مدرک پزشکی، پیراپزشکی (پرستار، ماما، علوم آزمایشگاهی، بیهوشی و …) روانشناسی و یا مددکاری اجتماعی به عنوان مسئول مرکزتبصره: اولویت برای استخدام پرسنل با گروه های همتا می باشد. ب) شرح وظایف۱-     مسئول مرکزالف) نظارت بر کلیه فعالیتها و کیفیت انجام خدماتب) نظارت بر نحوه ثبت اطلاعات و آمار و ارایه گزارش به مقامات ذیربطج) برقراری ارتباط و همکاری با سازمان و نهادهای ذیربطد) برگزاری جلسات هفتگی با حضور کلیه کارکنان جهت تسهیل در انجام امور و تداوم آموزشهـ) نظارت و هدایت تیم امداد رسان مرتبط با مرکز گذری جهت شناسایی پاتوق ها، افراد کلیدی، تخمین
    تعداد مصرف کنندگان و …۲-     مددیار مرکزالف) آموزش و مشاوره اولیه ایدز با افراد معتاد پرخطرب) آموزش رفتار سالم تر جنسیج) فراهم کردن زمینه جهت بازگشت بیمار به جامعه، خانواده و کار (در حد مقدور)د) تسهیل در پذیرش بیماران معرفی شده به مراکز درمانی و بهداشتی.هـ) پذیرش بیماران مراجعه کننده به مرکز و ثبت در دفاتر مرکز و پرونده مراجعان۳-     بهیار یا پرستار مرکزالف) توزیع سرنگ و سوزن و کاندوم در مرکزب) نظارت بر توزیع سرنگ و سوزن توسط تیم سیارج) انجام اقدامات بهداشتی اولیه چون پانسمان زخم (در صورت نیاز)د) نظارت بر چگونگی ارایه خدماتی چون تغذیه، استحمام و توزیع پوشاکهـ) آموزش رفتار جنسی سالم تر۴-     اعضای تیم سیارشرح وظایف تیم سیار در آیین نامه مربوطه ذکر گردیده است.۵-     خدمهانجام تمام امور خدماتی مرکز (نظافت، پخت و پز، …)مقررات عمومی مراکز گذری:ماده ۱۲: محدوده فعالیت کار مرکز گذری از ۹ صبح تا ۱۹ بعدازظهر است. ساعات کار در مرکز با توجه به شرایط منطقه محل ارایه خدمات در این محدوده تعیین خواهد شد. هر مرکز باید حداقل ۶ ساعت در روز به ارایه خدمت بپردازد. محدوده ساعت کار مرکز باید مشخص و اعلام شود.ماده ۱۳:خدمات تیم های سیار ترجیحاً روزانه و حداقل ۳ روز در هفته صورت می گیرد و ساعات کار و مکانهای ارائه خدمات سیار با هماهنگی مسئول مرکز انجام می شود.ماده ۱۴: فعالیت در منطقه با وسایل نقلیه یا بدون آن صورت می گیردماده ۱۵: در مرکز گذری رعایت حقوق دیگر مراجعه کنندگان الزامی است و کسی حق ندارد مزاحمتی برای دیگران در مرکز فراهم کند. مسئول مرکز، مسئولیت حسن اجرای این ماده را برعهده دارد.ماده ۱۶: خرید و فروش و توزیع موادمخدر در داخل مرکز ممنوع است.ماده ۱۷:کلیه مراکز مشاوره، مراکز بهداشتی – درمانی و بیمارستانها موظفند افراد ارجاع شده از مراکز گذری با برگه ارجاع را پذیرش نمایند. لازم است هر مرکز گذری با یک مرکز مشاوره بیماریهای رفتاری که در آن خدمات مشاوره، نمونه گیری و آزمون ایدز انجام می شود ارتباط داشته باشد.ماده ۱۸: در صورت وجود درمان نگهدارنده با متادون و یا VCT در مرکز گذری مطابق آیین نامه های مربوطه باید عمل شود.ماده ۱۹: دفتری تحت عنوان یادداشت روزانه باید در مرکز وجود داشته باشد تا کارکنان وقایعی که به نظرشان مهم می آید ولی در فرمهای ثبت اطلاعات گنجانده نمی شود را در آن یاداشت نمایند مانند شناسایی پاتوق های جدید، گسترش انواع مواد جدید یا روشهای خاص مصرف مواد، مشاهده مرگ و میر، مشاجرات و تهدیدها علیه کارکنان، وقوع تماس با نوک سوزن یا سایر مشکلاتی که با آن مواجه شده اند.ماده ۲۰: نقشه ساده ای از منطقه تحت پوشش مرکز باید در مرکز نصب و مسیر تیم سیاری همراه با ساعات کار تیم در آن مشخص باشد.ماده ۲۱: تمام صورتجلسات باید در دفتر مخصوصی ثبت شود.ماده ۲۲: نظارت مستقیم بر مراکز گذری به عهده معاونت پیشگیری بهزیستی استان می باشد و دفتر پیشگیری و امور اعتیاد کشور نظارت کشوری را برعهده خواهد داشت و انحلال مراکز مطابق آیین نامه تأسیس و مدیریت و انحلال مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد می باشد. د – ۲) تیم امدادرسان سیارماده ۲۳: پس از انتشار آگهی دعوت از متقاضیان در نشریه بهزیستی استان، بررسی درخواستها و تشخیص صلاحیتهای افراد متقاضی جهت صدور مجوز فعالیت و عقد قرارداد توسط کمیته استانی انجام خواهد پذیرفت.ماده ۲۴: کلیه افراد حقوقی (حقوقی شامل کلیه ارگانهای دولتی، غیردولتی، مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد خصوصی و دولتی، موسسه های خیریه ومردم نهاد تأیید شده) می توانند مجوز فعالیت تیم سیاری را دریافت نمایند و مسئول تیم شناخته خواهند شد.تبصره ۱: تیم امدادرسان می تواند بصورت مستقل و با درنظر گرفتن مواد ۲۳ و ۲۴ این آیین‌‌نامه تشکیل گردد.تبصره ۲: هر مرکز گذری می تواند یک یا چند تیم امدادرسان سیار وابسته به خود بدون درنظرگرفتن مواد ۲۳ و ۲۴ تیم امدادرسان سیار داشته باشد.تبصره ۳: زمان و مکان فعالیت تیم سیار باید توسط مسئولین بهزیستی به اطلاع نیروی انتظامی رسانده شود.تبصره ۴: خدمات تیم های سیار ترجیحاً روزانه و حداقل ۳ روز در هفته صورت می گیرد و ساعات کار و مکانهای یاری رسانی با هماهنگی مسئول برنامه (در صورتیکه تیم مستقل باشد) یا مسئول مرکز گذری (در صورتیکه تیم وابسته به مرکز گذری باشد) انجام می شود.تبصره ۵: عملیات سیاری در منطقه با استفاده از وسایل نقلیه و یا بدون آن صورت می گیرد.تبصره ۶: کلیه مراکز گذری کاهش آسیب موظفند افراد ارجاع شده از تیم امدادرسان را با برگه ارجاع پذیرش نمایند. لازم است هر تیم امدادرسان با یک مرکز گذری کاهش آسیب یا مشاوره بیماریهای رفتاری که در آن خدمات مشاوره، آزمون ایدز و نمونه گیری انجام می شود ارتباط داشته باشد.تبصره ۷: اجرای برنامه تیم امدادرسان در گروه های تک نفره ممنوع می باشد.ماده ۲۵: کمیته استانی حداکثر دو هفته پس از پایان مهلت مقرر درج‌شده در نشریه بهزیستی استان درخواست‌های متقاضیان را بررسی و نسبت به صدور مجوز فعالیت اقدام خواهد نمود.ماده ۲۶: کسانی که مجوز فعالیت برایشان صادر شده است به منظور دریافت  هزینه مربوطه جهت عقد قرارداد معرفی خواهند شد.تبصره: میزان پرداخت هزینه فوق به صورت سالیانه و با توجه به جمعیت تحت‌پوشش برنامه، تعداد سرنگ، سوزن و کاندومی که مقرر است توزیع شود و انواع خدماتی که قرار است در مرکز ارایه گردد، تنظیم
    خواهد شد.ماده ۲۷: تغییرات ایجادشده در دستورالعمل مراکز فوق از طریق معاونت امور فرهنگی و پیشگیری به استانها ابلاغ خواهد شد و می بایست به رؤیت مؤسسین مراکز برسد.ماده ۲۸: مسئولیت صحت و سقم اطلاعات ارایه‌شده به عهده مدیرکل بهزیستی استان خواهد بود.ماده ۲۹: خدمات تیم امدادرسان به شرح ذیل می باشد:
  1. شناسایی محلهای آلوده مانند محلهای بیتوته معتادان تزریقی
  2. شناسایی معتادان شاخص و برقراری ارتباط با آنان
  3. آموزش مصرف کنندگان تزریقی مواد در خصوص تزریق ایمن، راههای انتقال ویروس HIV و هپاتیت B و C
  4. تحویل سرنگ و سوزن استریل و پنبه و الکل برای تزریق ایمن تر به معتادان تزریقی
  5. تحویل Safety Box به معتادان و تشویق آنان به جمع آوری سرنگ و سوزن مستعمل و تحویل آن به تیم سیار
  6. آموزش رفتار سالم تر جنسی و نحوه استفاده از کاندوم و توزیع آن
  7. ارائه بروشور و پمفلتهای مربوط به راههای انتقال و پیشگیری از ایدز، راههای انتقال و پیشگیری از هپاتیت، راههای سالمتر تزریق مواد
  8. توزیع پمفلت های محتوی آدرس مراکز سرپایی، مراکز تعویض سرنگ، مراکز مشاوره قبل و بعد از آزمایش ایدز
  9. انجام خدمات اولیه بهداشتی مثل پانسمان
  10. ارجاع مصرف کنندگان مواد به مراکز ارائه دهنده خدمات (مراکز گذری، مراکز درمانی اعتیاد و مراکز مشاوره)
  11. ثبت آمار روزانه خدمات گیرندگان

ماده ۳۰: تجهیزات و لوازم موردنیاز تیم امدادرسان به شرح ذیل می‌باشد:

  1. یک عدد کوله پشتی جهت حمل وسایل برای هر نفر
  2. سوزن، سرنگ، فیلتر وآب مقطر، صابون، ملاقه
  3. کاندوم
  4. پنبه و الکل
  5. پمفلت و بروشور آموزشی و برگه معرفی مراکز ارائه دهنده خدمات
  6. دستکش و ماسک برای استفاده در صورت لزوم
  7. دفتر یادداشت
  8. فرم ارجاع
  9. وسایل پانسمان
  10. ۱۰٫Safety Box

ماده ۳۱: محل فعالیت تیم امدادرسان محل تجمع معتادان پرخطر است.

ماده ۳۲: تیم بصورت حداقل ۲ یا چند نفره به محل‌های موردنظر مراجعه می‌کنند.

ماده ۳۳: وظایف پرسنل به شرح ذیل است:

۱- تیم امدادرسان سیار به معتادان پرخطر خدمات اولیه کاهش آسیب و آموزش رفتار کم خطر را ارائه
می‌نماید.

۲- معتادان پرخطر را به مراکز خدماتی دیگر مانند مراکز گذری، مراکز درمان و بازتوانی، مراکز مشاوره، کلینیکهای مثلثی، مراکز هلال احمر مرتبط می سازند.

۳- در مراجعات اول ممکن است تیم مورد پذیرش واقع نشود اما با مراجعات مکرر و جلب اعتماد آنان، به مرور بین تیم و گروه هدف رابطه صحیح شکل می گیرد.

تبصره ۱: بدیهی است رفتار اطمینان بخش و استفاده از کلمات درست و بجا، به سرعت ایجاد رابطه خواهد افزود.

تبصره ۲:آموزش مهمترین و مؤثرترین شیوه کاهش آسیب، تبدیل مداوم و آگاهانه رفتار مخاطره آمیز به رفتارهای کم خطرتر و فراهم کردن ارتباط معتادان با دیگران و امکان بازگشت او به محیط خانواده، جامعه و کار می‌باشد.

تبصره ۳: بطور کلی بهتر است تیم سیار از گروههای هدف و آشنا به محل انتخاب شوند.

تبصره ۴:امکان انتخاب شیوه های درمانی سطح بالاتر و ترک کامل نیز با آموزش در اختیار فرد قرار می گیرد.

تبصره ۵: بهتر است آموزش پس از ایجاد رابطه تیم با معتادان آغاز گردد، در آموزش باید از کلمات قابل فهم و متناسب با فرهنگ معتادان استفاده نمود.

ماده ۳۴: ویژگیهای فردی اعضای تیم های سیار عبارت است از:

  1. توانایی کسب اطلاعات جدید
  2. توانایی گوش دادن و ارتباط مؤثر
  3. رویکرد و نگرش به دور از قضاوت و توانایی اظهار احساسات
  4. طبیعت منعطف و سازگار
  5. توانایی ترغیب و حمایت
  6. توانایی ایجاد اطمینان و اعتماد
  7. توانایی راهنمایی و هدایت کردن با الگوسازی

تبصره ۱: افراد باسواد (در حد خواندن و نوشتن) و کسانی که سابقه همکاری با مراکز دیگر درمان و کاهش آسیب داشته اند در اولویت می باشند.

تبصره ۲: لازم است اعضای تیم سیار قبل از شروع به کار، خدمات کاهش آسیب را فرا بگیرند و گواهی دریافت دارند و هر سال در کلاسهای بازآموزی شرکت نمایند.

تبصره ۳:سازمان بهزیستی موظف است سالانه حداقل یک کارگاه آموزشی کاهش آسیب برای این گروه
برگزار نماید.

ماده ۳۵: نظارت مستقیم بر فعالیت تیم امدادرسان به عهده معاونت پیشگیری بهزیستی استان می باشد و دفتر پیشگیری و امور اعتیاد کشور نظارت کشوری را برعهده خواهد داشت و انحلال فعالیت مطابق آیین نامه تأسیس و مدیریت و انحلال مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد می باشد.

مقررات عمومی تیم امدادرسان سیار

ماده ۳۶: هرگونه اعمال غیرقانونی توسط تیم امدادرسان ممنوع می باشد.

ماده ۳۷: خرید، فروش، توزیع و مصرف مواد غیرقانونی توسط تیم امدادرسان ممنوع می باشد.

ماده ۳۸: اعضاء تیم امدادرسان به رعایت رازداری و حفظ شئون انسانی در چارچوب مقررات موظف می باشند.

د ۳: مرکز سرپناه شبانه

ماده ۳۹: پس از انتشار آگهی دعوت از متقاضیان در نشریه بهزیستی استان، بررسی درخواستها و تشخیص صلاحیتهای افراد متقاضی جهت صدور مجوز فعالیت و عقد قرارداد توسط کمیته استانی انجام خواهد پذیرفت.

تبصره: پیرو فعالیت فوق، بهزیستی استان نام نشریه را به بهزیستی کشور (معاونت امور فرهنگی و پیشگیری) اعلام خواهد نمود.

ماده ۴۰: کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی (حقوقی شامل کلیه ارگانهای دولتی، غیردولتی، سازمانهای مردم‌نهاد، مؤسسات غیردولتی و انجمن‌های خیریه) که در اساسنامه آنها فعالیت کاهش آسیب‌های بهداشتی و اجتماعی ناشی از اعتیاد ذکر شده باشد می‌توانند جهت انجام فعالیت و راه‌اندازی مرکز گذری متقاضی باشند.

ماده ۴۱: اولویت جهت انتخاب افراد حقیقی و حقوقی توسط کمیته استانی طبق موارد ذیل می‌باشد:

  1. از گروههای همتا باشد.
  2. تحصیلات مرتبط داشته باشد.
  3. حسن شهرت داشته باشد.
  4. بومی باشد.

ماده ۴۲: کمیته استانی حداکثر دو هفته پس از پایان مهلت مقرر درج‌شده در نشریه بهزیستی استان درخواست‌های متقاضیان را بررسی و نسبت به صدور مجوز فعالیت اقدام خواهد نمود.

ماده ۴۳: کسانی که مجوز فعالیت صادر شده است برای دریافت هزینه مربوطه جهت عقد قرارداد معرفی خواهند شد.

تبصره: میزان پرداخت هزینه فوق به صورت سالیانه و با توجه به جمعیت تحت‌پوشش برنامه، و انواع خدماتی که قرار است در مرکز ارایه گردد، تنظیم خواهد شد.

ماده ۴۴: تغییرات ایجادشده در دستورالعمل مراکز فوق از طریق معاونت امور فرهنگی و پیشگیری به استانها ابلاغ خواهد شد و می بایست به رؤیت مؤسسین مراکز برسد.

ماده ۴۵: مسئولیت صحت و سقم اطلاعات ارایه‌ شده به عهده مدیرکل بهزیستی استان خواهد بود.

ماده ۴۶: خدمات مراکز سرپناه شبانه به شرح ذیل می‌باشد:

۱-     توزیع یک وعده شام و صبحانه ساده

۲-     تأمین محل خواب (هر اطاق ۱۲ متری حداکثر ۴ تخت داشته باشد، حتماً تختها یک طبقه و بین آنها فاصله باشد.)

۳-     تأمین امکانات برای استحمام

۴-     تأمین پوشاک (۲ دست در سال، زمستانی و تابستانی)

۵-     تأمین ملحفه (به ازای هر نفر جدید باید تعویض گردد.)

۶-     ارجاع به مراکز اورژانس در صورت لزوم

۷-     ارجاع به مراکز بهداشتی طبق فرم شماره ۲ (پیوست)

۸-     برگزاری جلسات گروههای خودیاری (در صورت امکان)

۹-     اجرای کلاسهای آموزشی در زمینه کاهش آسیب

۱۰- انجام فعالیتهایی جهت ارجاع به سیستم های درمانی و حمایتی و در صورت امکان مذاکره با خانواده و سایر افراد مهم جهت بازگشت فرد به شرایط بهتر

۱۱-  ارائه سوزن و سرنگ و کاندوم

ماده ۴۷: شرایط فضا، محیط و تجهیزات مرکز سرپناه به شرح ذیل می‌باشد:

۱-     مرکزی با حداقل ۲۰۰ – ۱۵۰ متر مربع زیربنا در یک یا دو طبقه می تواند باشد. (ظرفیت براساس تعداد مراجعین قابل انعطاف است)

۲-     به ازاء هر ۲۰ نفر یک دوش برای استحمام

۳-     به ازاء هر ۲۰ نفر یک سرویس بهداشتی

۴-     حداقل یک اطاق جهت جلسات و کلاسهای آموزشی و مشاوره ای

۵-     محلی برای آشپزخانه

۶-     آب سالم و بهداشتی

۷-     یخچال یک دستگاه به ازای هر ۲۰ نفر

۸-     اجاق گاز یک دستگاه به ازای هر ۲۰ نفر

۹-     تلویزیون

۱۰-  تأمین وسایل سرمایش و گرمایش مناسب

۱۱-  صندلی به تعداد موردنیاز

۱۲-  یک خط تلفن ثابت

۱۳-  تختخواب

۱۴-  ماشین لباسشویی

۱۵-  کمد برای هر مراجع

۱۶-  جعبه کمکهای اولیه

۱۷-  کپسول اطفاء حریق

تبصره: لازم به ذکر است حداقل ظرفیت مرکز جهت پذیرش افراد ۲۰ نفر می باشد.

ماده ۴۸: تعداد، شرایط و وظایف پرسنل مرکز سرپناه شبانه به شرح ذیل می‌باشد:

الف) حداقل پرسنل مورد نیاز:

۱-     مدیر اجرایی یک نفر (پاره وقت)

۲-     بهیار یک نفر (تمام وقت)

۳-     مددیار یک نفر (پاره وقت)

۴-     افراد داوطلب (خودیار) دو نفر (تمام وقت)

ب) شرایط و ویژگیها

  1. از نظر جنسیتی باید پرسنل هم جنس با مراجعین انتخاب شوند.
  2. مدیر اجرایی حداقل دارای تحصیلات دیپلم باشد.
  3. فردی که به عنوان بهیار در مرکز فعالیت خواهد کرد باید حداقل دارای تحصیلات دیپلم باشد و دوره خدمات کمکهای اولیه و کاهش آسیب را گذرانده باشد.
  4. مددیار دارای تحصیلات حداقل فوق دیپلم در رشته های مرتبط باشد و باید دوره های آموزشی خدمات کاهش آسیب را گذرانده باشد.

ج) شرح وظایف

ج – ۱) مدیر اجرایی:

۱-     نظارت بر کلیه فعالیتها و کیفیت انجام خدمات در مرکز.

۲-     ارائه گزارش فعالیتهای مرکز به بهزیستی استان به طور مداوم.

ج – ۲) بهیار:

  1. پذیرش افراد مراجعه کننده به مرکز (طبق فرم مخصوص پذیرش).
  2. ارائه سوزن و سرنگ و کاندوم.
  3. اجرای کلاسهای آموزشی در زمینه کاهش آسیب.
  4. ارجاع به مراکز بهداشتی (طبق فرم مخصوص ارجاع).
  5. ارجاع به مراکز اورژانس (طبق فرم مخصوص ارجاع).
  6. ثبت اطلاعات آمار مرکز.

ج – ۳) مددیار:

  1. اجرای کلاسهای آموزشی (پیشگیری از ایدز و هپاتیت).
  2. ارجاع مراجعین به مراکز درمانی و حمایتی در صورت لزوم.
  3. انجام فعالیتهایی در زمینه بازگشت سوءمصرف کنندگان مواد بی خانمان به خانواده (در صورت وجود) و جامعه.

ماده ۴۹: نظارت مستقیم بر مراکز سرپناه به عهده معاونت پیشگیری بهزیستی استان می باشد و دفتر پیشگیری و امور اعتیاد کشور نظارت کشوری را برعهده خواهد داشت و انحلال مراکز مطابق آیین نامه تأسیس و مدیریت و انحلال مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد می باشد.

مقررات عمومی مراکز سرپناه شبانه

ماده ۵۰: مراجع به صورت داوطلبانه مراجعه نمایند.

ماده ۵۱: مراجع از طرف مراکز گذری، تیمهای سیاری و یا مراکز درمان سرپایی معرفی شود.

ماده ۵۲:مراجعی که احتمال فوت دارد پذیرش و نگهداری نشود.

ماده ۵۳:فقدان بیماری حادی که نیاز به خدمات پزشکی اورژانس داشته باشد.

ماده ۵۴:فقدان بیماری عفونی که از طریق تماس منتقل می شود (سل، آنفلونزا، اسهال خونی، و زخم باز) (در صورت پذیرش بایستی در اطاق ایزوله نگهداری شود)

ماده ۵۵: اگر مراجعی سابقه نقض قانون در مرکز داشته باشد با اخذ تعهد که فرم آن به پیوست آمده است، امکان پذیرش برای یک نوبت دیگر وجود دارد.)

 

خوش آمدید!

به حساب خود وارد شوید

ساخت حساب کاربری!

فرم زیر را برای ثبت نام تکمیل نمایید

رمز عبور خود را بازیابی کنید

لطفاً ایمیل یا نام کاربری خود را جهت بازیابی رمز عبور وارد نمایید